Beleving en ontspanning
Over de gezondheidseffecten van de sauna wordt veel geschreven en lang niet alles klopt. Hieronder leest u wat er aantoonbaar in uw lichaam gebeurt, wat het onderzoek wél en niet laat zien, welke claim u gerust mag negeren, en wanneer u beter eerst met uw arts overlegt.
In het kort
- • De warmte verhoogt uw hartslag en verwijdt uw bloedvaten. Vrijwel alle effecten komen daaruit voort.
- • Het onderzoek naar hart- en vaatgezondheid is veelbelovend, maar laat verbanden zien en geen bewezen oorzaken.
- • U zweet geen afvalstoffen uit. Dat doen uw lever en nieren.
Inhoudsopgave
Wat er in uw lichaam gebeurt
Zodra u gaat zitten, begint uw lichaam warmte af te voeren. Uw huidtemperatuur stijgt, uw bloedvaten verwijden zich, uw hartslag gaat omhoog en u begint te zweten. Uw hart werkt harder terwijl u volkomen stilzit.
Die combinatie is wat de sauna bijzonder maakt. Uw hart- en vaatstelsel wordt belast op een manier die enigszins lijkt op lichte inspanning, zonder dat uw gewrichten of spieren er iets voor hoeven te doen. Voor wie slecht ter been is of herstelt van een blessure, is dat een verschil dat telt.
Bij het afkoelen gebeurt het omgekeerde: uw bloedvaten trekken samen, uw hartslag daalt. Die wisseling tussen warm en koud is de kern van een saunaronde en de reden dat alleen opwarmen weinig oplevert.
Wat het onderzoek laat zien
De meeste kennis komt uit Finland, waar saunagebruik zo normaal is dat het over grote groepen te volgen is. Die studies vinden een gunstig verband tussen regelmatig saunabezoek en de gezondheid van hart en bloedvaten.
Twee dingen horen daarbij, en die leest u zelden:
- Het gaat om verbanden, niet om bewezen oorzaken. Mensen die vaak naar de sauna gaan, verschillen mogelijk ook op andere manieren van mensen die dat niet doen.
- De deelnemers waren overwegend mannen van middelbare leeftijd. Of dezelfde uitkomsten gelden voor vrouwen of jongere mensen, is minder goed onderzocht.
Dat maakt de sauna niet minder waardevol. Het maakt de stellige koppen die u erover leest wel minder betrouwbaar.
Wat het met uw hoofd doet
Hier is het bewijs zachter en de ervaring van gasten juist heel eenduidig. De hitte vraagt uw aandacht. U voelt uw ademhaling, u merkt wanneer het genoeg is, u staat op en stapt naar buiten in de koude lucht.
Dat brengt u terug in uw lichaam en weg uit uw hoofd. Veel gasten omschrijven dat als het echte effect van een saunadag, meer nog dan de warmte zelf. Daarbij komt de omgeving: geen scherm, geen bereik, en in onze rustruimte ook geen gesprek.
Wat er meetbaar gebeurt, is dat uw hartslag na een ronde daalt tot onder uw uitgangswaarde. Wat u daarvan merkt, is dat de rest van uw dag trager aanvoelt.
Wat de sauna níet doet
Op vrijwel elke website over saunavoordelen staat dat u afvalstoffen of gifstoffen uitzweet. Dat klopt niet. Zweet bestaat vrijwel volledig uit water en zouten, met een spoortje ureum. Ontgiften gebeurt in uw lever en uw nieren, en dat proces verandert niet door een uur in de warmte te zitten.
Het gewicht dat u kwijt bent na een saunadag is vocht, en binnen een dag weer aangevuld. Dat hoort ook zo: drink tijdens en na uw bezoek meer dan u gewend bent.
Wij noemen dit expres. Een aanbieder die de onzin weglaat, is geloofwaardiger over de rest.
Wanneer u voorzichtig moet zijn
De sauna is voor de meeste mensen veilig, maar niet voor iedereen zonder meer.
- Hart- en vaataandoeningen, hoge of juist lage bloeddruk. Overleg vooraf met uw arts.
- Medicijngebruik. Sommige middelen beïnvloeden uw bloeddruk of uw vermogen om warmte te reguleren.
- Zwangerschap. Hiervoor gelden aparte afspraken; die staan op onze pagina over zwangerschap en saunabezoek.
- Alcohol. Drink geen alcohol vóór of tussen de rondes door. De combinatie met hitte belast uw hart onnodig.
Voelt u zich duizelig, misselijk of onwel, verlaat dan de cabine en koel rustig af. Er is geen enkele reden om een ronde uit te zitten.
Zo haalt u er het meeste uit
Bouw uw warmte op in plaats van meteen de heetste cabine op te zoeken. Begin in het Turks stoombad of de infrarood sauna, ga daarna naar de Kelo sauna waar de opgietingen plaatsvinden, en bewaar de Maa sauna voor het moment dat uw lichaam eraan gewend is.
Reken op acht tot vijftien minuten per cabine. Koel daarna af via een dompelbad, een stortemmer, de neveltuin of gewoon de buitenlucht, en neem daarna ongeveer evenveel rusttijd als u in de cabine doorbracht.
Dat laatste deel wordt het vaakst overgeslagen en levert het meeste op. Ga liggen, doe niets, en laat uw hartslag zakken voordat u aan de volgende ronde begint.